قاعده یک سوم جزو اولین چیزهایی است که در کلاس های آموزش عکاسی به هنرجویان آموخته شده و بنابراین به عنوان یک پایه و اصل مهم در ترکیب بندی و گرفتن عکس های دارای بالانس مناسب در کادر، شناخته می شود.

البته این به این معنا نیست که رعایت نکردن این قاعده در هنگام عکاسی باعث می شود که عکس غیرجذاب شده و دارای ترکیب بندی مناسبی نباشد. اما دانایی می گفت که اگر می خواهید قانونی را بشکنید ابتدا آن را کامل فرابگیرید تا بتوانید به موثر ترین شکل ممکن آن را زیر پا بگذارید !

قاعده یک سوم چیست ؟

 کادر خود را هم از طول و هم از عرض به سه قسمت مساوی تقسیم کنید. به این ترتیب کادر شما همانطور که در زیر می بینید به 9 قسمت مساوی تقسیم خواهد شد:

همانطور که در تصویر بالا مشخص شده با انجام این کار 4 نقطه در محل برخورد خط های افقی و عمودی در کادر ایجاد می شود. این 4 نقطه به عنوان نقاط طلایی در کادر شناخته می شوند و شما باید سعی کنید نقطه ای در صحنه که از نظر شما مهم بوده و نقطه تاکیدی عکس محسوب می شود را در یکی از این 4 نقطه قرار دهید. علاوه بر این نقاط، 4 خطی که برای بدست آوردن نقاط در کادر رسم کردیم نیز مکان های مناسبی برای قرار دادن سوژه های مهم  در کادر عکس می باشند. ( شما باید هنگام گرفتن عکس، این نقاط و خطوط را بطور فرضی درون منظره یاب یا روی lcd دوربین خود در نظر بگیرید).

با انجام این کار، یعنی قرار دادن سوژه اصلی عکس در یکی از نقاط طلایی یا در امتداد یکی از خطوط مقسم، عکس شما از بالانس و ترکیب بندی بهتری برخوردار شده و بطور طبیعی ارتباط بهتری با چشم بیننده بر قرارمی کند. مطالعات نشان داده که  بیننده در نظر اول بطور طبیعی بیشتر به یکی از نقاط طلایی در کادر نگاه می کند تا به مرکز آن و بنابراین قاعده یک سوم از طبیعت نگاه انسان ها برگرفته شده است.

در زیر چند عکس می بینید که این قاعده در آنها بخوبی رعایت شده است :

در عکس بالا عکاس چشم زنبور را به عنوان نقطه قابل توجه در عکس خود در نظر گرفته  و آن را بر یکی از نقاط طلایی کادر خود منطبق کرده است.

در این عکس امتداد بدن مرد روی یکی از خطوط مقسم منطبق شده است.به نظر شما اگر مرد در وسط کادر قرار گرفته بود عکس زیباتر می شد یا عکس حاضر زیباتر است ؟

همچنین در عکاسی از مناظر،  منطبق کردن  خط افق بر یکی از خطوط مقسم افقی ، ترکیب بندی خوبی را درعکس ایجاد می کند:

در این عکس، منطبق شدن خط افق بر یکی از خطوط مقسم افقی، قرار گیری خورشید روی یکی از نقاط طلایی کادر و همچنین منطبق شدن انعکاس نور خورشید در دریا بر یکی از خطوط مقسم عمودی ترکیب بندی زیبایی را در عکس ایجاد کرده است.

استفاده از این قاعده به مرور زمان در ذهن شما به عنوان یک عکاس نهادینه می شود. اما برای استفاده بهتر از این قاعده بهتر است سوالات زیر را قبل از گرفتن عکس از خود بپرسید :

• نقطه یا نقاط کلیدی و قابل توجه در عکس من کدام نقاط هستند ؟
• قرار گرفتن این نقطه یا نقاط در کدام قسمت کادر، عکس را زیباتر می کند ؟

البته همانطور که در بالا اشاره کردیم، رعایت نکردن این قاعده لزوما باعث عدم جذابیت و زیبا نبودن عکس نمی شود. شما با تمرین بیشتر در گرفتن عکس ها طبق این قاعده، بطور تجربی در خواهید یافت که در چه مواردی می توانید این قاعده را نادیده بگیرید.

 آخرین نکته ای که در مورد این مبحث به آن اشاره می کنیم اینست  که شما می توانید عکس های خود را طبق این قاعده ویرایش کنید. نرم افزارهای ویرایش عکس دارای ابزارهایی برای برش عکس هستند و شما می توانید توسط این ابزارها عکس خود را طوری ادیت کنید که نقاط مهم آن روی خطوط و نقاط قاعده یک سوم منطبق شوند. این کار را با تعدادی از عکس های قدیمی خود انجام دهید و نتیجه را بررسی کنید.

ترجمه و تنظیم : سعید آل داود